Durmitor to przepiękny i majestatyczny skrawek Gór Dynarskich. Miejsce, gdzie wapienne szczyty opadają ku rozległym trawiastym halom. Kraina, w której gołym okiem można zobaczyć efekty fałdowań, działań lodowca i rzek. Krajobraz Durmitoru to zlepek niesamowitej historii geologicznej, która na każdym kroku cieszy oko. Naszym zdaniem to miejsce na mapie Czarnogóry, które każdy miłośnik gór powinien odwiedzić.
Poniższy wpis oraz informacje w nim zawarte powstały na podstawie naszych doświadczeń. Durmitor odwiedziliśmy we wrześniu 2019 roku, sierpniu 2021 roku oraz sierpniu 2022 roku.
Durmitor – położenie parku i garść informacji
Park Narodowy Durmitor znajduje się w północno – zachodniej części Czarnogóry. Jest jedną z wyższych części Gór Dynarskich, a jego najwyższy szczyt Bobotov Kuk liczy sobie 2522 m n.p.m. Status Parku Narodowego zyskał w 1952 roku. Położony jest pomiędzy kanionami rzek: Tary i Pivy, które łącząc się w północnej części Czarnogóry, tworzą rzekę Drinę. Mieliśmy tę przyjemność, znaleźć się na trójstyku tychże rzek, podczas raftingu po Tarze i była to niezapomniana przygoda 🙂
Jednocześnie pierwszy raz w życiu widzieliśmy tak krystalicznie czystą wodę w rzece!
Przy okazji warto wspomnieć, że kanion rzeki Tara jest najgłębszym kanionem w Europie, i jednym z najgłębszych na świecie! Maksymalna głębokość kanionu Tary wynosi aż 1300 m! Sama rzeka Tara jest najdłuższą rzeką w Czarnogórze. Ma długość 144 km, a obszary, które zlokalizowane są wzdłuż jej brzegu, wpisane są na listę rezerwatów biosfery.
Ukształtowana przez lodowce oraz rzeki rzeźba Durmitoru jest niezwykle malownicza. Ogromna przestrzeń z falującymi na wietrze zielonymi źdźbłami traw, które porastają rozległe hale. Od czasu do czasu na halach postawione są drewniane ławki, na których można usiąść i napawać się widokiem. Swoją drogą musimy przyznać, że te ławki tak pięknie wtopiły się w krajobraz, że odnosi się wrażenie, iż są tam od zawsze. Zupełnie nie szpecą widoków!
Zarówno siedząc na ławkach, jak i jadąc malowniczą drogą P14 czy wędrując po szlakach, gdzie nie spojrzymy, tam dookoła otaczają nas majestatyczne szczyty gór. Kontrast kolorów pomiędzy halami, wapiennym masywem, a niebieskim czy ciemnoszarym niebem jest zdumiewający. Momentami Durmitor wydawał się nam wręcz nierealnym tworem. Widokiem wklejonym w tę ogromną przestrzeń. Elementami natury dobranymi tak, aby wszystkie idealnie do siebie pasowały. Tu określenie „widok jak z obrazka” jest jak najbardziej trafiony.
Durmitor – wstęp do parku
Cena wstępu do Parku Narodowego Durmitor wynosi 3€ od osoby za pojedyncze wejście. Można nabyć także bilet wstępu, który upoważnia nas do wejścia na teren parku przez trzy dni. Cena takiego biletu to 6€ za osobę. Opłata pobierana jest w gotówce. Dobrze jest mieć wyliczoną kwotę, ponieważ nie zawsze obsługa parku ma drobne, aby wydać nam resztę! Za wstęp płaci się np. na przełęczy Sedlo idąc na Bobotov Kuk, a także przy wejściu nad Crno jezero. W sierpniu 2022 zauważyliśmy wzmożoną kontrolę biletów w parku. Strażnicy zatrzymywali się na parkingach przy drodze P14 i sprawdzali, czy każdy zakupił bilet. W związku z tym polecam zawsze mieć wyliczoną kwotę.
Durmitor — szlaki trekkingowe
Durmitor to istny raj dla osób kochających górskie wędrówki, a także ciekawe trasy rowerowe. Do wyboru jest kilkanaście szlaków trekkingowych, o różnym stopniu trudności. My podczas pobytu we wrześniu 2019 roku wybraliśmy się na dwa kilkugodzinne trekkingi. Pierwszego dnia weszliśmy na najwyższy szczyt masywu, czyli Bobotov Kuk. Drugiego dnia wędrowaliśmy pięknym i długim szlakiem na Planinicę. Z kolei w sierpniu 2021 roku weszliśmy na Prutas, a Grzesiek dodatkowo zdobył Savin Kuk. W sierpniu 2022 roku przemierzyliśmy skrawek Durmitoru na rowerach, a także podjęliśmy próbę wejścia na Štit. Niestety szalejące wtedy burze uniemożliwiły nam jego zdobycie. Przeszliśmy się więc niesamowicie widokową doliną Urdeni do. Szlak bardzo polecam na niewymagającą technicznie wycieczkę — widoki są wspaniałe!
Dużo szlaków rozpoczyna się w okolicy Crno jezero. Poniżej na zdjęciach znajdują się poszczególne szlaki trekkingowe w parku Durmitor, które swój początek mają przy jeziorze.
Trekking na Bobotov Kuk
Trasa, która zaprowadzi nas na najwyższy szczyt w Durmitorze — Bobotov Kuk 2522 m n.p.m.
W naszym przypadku, przejście całego szlaku wraz z przerwami na posiłek i odpoczynek na szczycie, zajęło nam dokładnie 5 godzin. Trasa z Sedlo na szczyt to 2:20 h, trasa powrotna ze szczytu do Sedlo to 2:40 h.
Szlak można śmiało podzielić na dwie części. Pierwsza to przejście z Sedla nad Zeleni Vir. Jest to prosta trasa, która w głównej mierze wiedzie po płaskim terenie. Jedyne utrudnienia techniczne, to konieczność przejścia przez dwa skalne kominki. Druga to podejście od doliny Mliječni Do, do przełęczy Danilova ploča i dalej na szczyt Bobotov Kuk. Druga część trasy jest zdecydowanie bardziej trudna zarówno technicznie, jak i kondycyjnie.
Przełęcz Prevoj Sedlo – Zupci
Wędrówkę rozpoczynamy na przełęczy Prevoj Sedlo. Tu na darmowym parkingu zostawiamy samochód i kupujemy bilet wstępu do parku. Błękitne niebo przesłaniają pojedyncze chmury. Wieje mocny, chłodny, wrześniowy wiatr. Kurtka, rękawiczki i czapka z całą pewnością bardzo przydadzą nam się na pierwszym odcinku szlaku, który wiedzie rozległą równiną. Maszerujemy ubitą ścieżką wśród falujących od wiatru traw, bardzo powoli nabierając wysokości. Przed nami, po prawej stronie znajduje się pionowa ściana Uvita Greda 2199 m n.p.m., na której zlokalizowana jest via ferrata. Nasz szlak biegnie wzdłuż ściany, a następnie odbija w lewo.
Początek szlaku i widok na Uvita Greda 
Po 20 minutach spokojnego marszu docieramy do pierwszych sztucznych ułatwień na szlaku. Będziemy musieli wspiąć się na niewielką skalną skarpę. Nie jest to trudne zadanie, ale udogodnienia w postaci gumowych lin są przydatne. Następnie wąską ścieżką kroczymy zgodnie ze znakami, a po chwili wspinamy się małym, skalnym kominem ku górze.
Pierwsze sztuczne ubezpieczenia na szlaku. 
Wkraczamy na rozległą równinę, a przed oczami ukazuje nam się piękny widok na pionowe ściany masywu Bandijerna 2409 m n.p.m. i sięgające nieba szczyty. Odtąd nasz szlak robi się jeszcze bardziej widokowy. Powoli wyłania się widok na Zupci 2309 m n.p.m. oraz na sylwetkę naszego celu wędrówki, czyli Bobotov Kuk 2522 m n.p.m.
Zupci w dokładnym tłumaczeniu oznacza zęby. Masyw składa się z 14 ostrych wierzchołków, które wyglądem przypominają ostre zęby. Na szczyty prowadzą tylko drogi wspinaczkowe. Zupci jest bardzo charakterystycznym masywem, dlatego z pewnością łatwo będzie go zauważyć 🙂
Dolina Surutka – Šareni pasovi – Zeleni Vir – Mliječni do
Kolejne 30 minut to marsz wygodną ścieżką, która wiedzie nas wśród traw, rozrzuconych głazów i okalających nas wysokich wapiennych ścian w Dolinie Surutka. Na wielu z nich gołym okiem można dostrzec fałdowania będące dowodem na działanie na tym terenie procesów geologicznych. Jednak najbardziej fascynującym widokiem, jest przepięknie pofałdowany masyw Šareni pasovi, czyli kolorowe paski. Widok jest spektakularny! Po krótkiej chwili i zachwytach nad tym tworem geologicznym ruszamy dalej.
Nasz szlak prowadzi nas teraz nieznacznie w dół. Kierujemy się w stronę najwyżej położonego w Durmitorze jeziora polodowcowego Zeleni Vir 2028 m n.p.m, które leży u stóp południowej ściany Bobotov Kuk. Obchodzić będziemy teraz z drugiej strony charakterystyczne szczyty Zupci. Niestety we wrześniu po jeziorze zostało tylko zagłębienie i maleńka kałuża. Przechodzimy dnem doliny Mliječni Do, w której znajduje się jezioro. Trasę urozmaicają przejścia zakosami oraz między ogromnymi głazami. Po godzinie i 20 minutach od momentu wyruszenia z Sedla docieramy do stóp piargu w dolinie Mliječni Do, gdzie znajduje się głaz, a na nim informacja, że na szczyt Bobotov Kuk pozostało jeszcze 1,5 godziny wspinaczki.
Dolina Mliječni Do – Danilova ploča – przełęcz Velika previja
Tu, u stóp piargu, którym będziemy podchodzić najpierw na przełęcz Velika previja, a dalej na szczyt, nasz szlak zmienia zupełnie swój charakter. Odtąd rozpoczyna się górska wspinaczka, która prowadzić nas będzie po ścieżce wiodącej piargiem, po przejściach przez skalne kominy ubezpieczone linami, a na końcu po mocno eksponowanym odcinku, który ubezpieczony jest linami. Można śmiało powiedzieć, że ten etap wędrówki diametralnie różni się od spokojnego szlaku, jaki łączy Sedlo z doliną Mliječni Do.
Dla osób, które są doświadczone w górskich wędrówkach uwzględniających elementy takie jak przejścia wąskimi skalnymi kominami, wędrówka wąską ścieżką nad przepaścią, pokonanie przewyższeń wraz z użyciem sztucznych ubezpieczeń, wędrówka na tym odcinku trasy nie będzie sprawiała problemów. Jeśli jednak nie jesteście doświadczeni w tego typu eskapadach, to zdecydowanie zalecamy przemyśleć, czy taka wspinaczka nie będzie ponad Wasze siły! I nie mamy zamiaru tu nikogo straszyć. Zalecamy po prostu zachować zdrowy rozsądek 🙂
Z doliny Mliječni Do szlak ku przełęczy Velika previja pnie się ostro pod górę. Bardzo szybko nabieramy wysokości. Z całą pewnością tętno nam przyspieszy, a serce zacznie o wiele szybciej bić. Wysiłek wynagradzają jednak piękne widoki, które z każdym krokiem odsłaniają się coraz bardziej. Z tej perspektywy widać rozległe górzyste tereny. Pobliskie szczyty zębatego Zupci oraz pofałdowane Šareni pasovi. Po 30 minutach intensywnej wspinaczki docieramy do przełęczy Velika previja. Tu robimy sobie krótką przerwę na posiłek i po 10 minutach ruszamy dalej. Na Bobotov Kuk pozostała nam do pokonania ostatnia prosta.
Ruszamy przez piarżysko 
Skalny, krasowy kominek z linami 
Zupci 
Šareni pasovi 
Przełęcz Velika previja — Bobotov Kuk
Ruszamy pod górę zgodnie ze znakami. Szlak prowadzi nas po zachodniej stronie szczytu. Szybko nabieramy wysokości, a naszym oczom ukazuje się dolinia Skrka, a w niej Veliko Skrcko Jezero oraz szczyt Đevojka. Maszerujemy to po wąskiej ścieżce, która wiedzie po skalistym terenie, a także po płaskich wapiennych płytach i piarżyskach. Docieramy do pionowej ściany, którą pokonać musimy ostrymi zakosami.
Ruszamy z przełęczy 
Po piarżyskach 
Po wapiennych płytach 
Veliko Skrcko Jezero w dolinie Skrka. Po lewej szczyt Prutas
Ten fragment szlaku jest najbardziej eksponowanym odcinkiem wędrówki na Bobotov Kuk. Jest on ubezpieczony gumowymi linami. Dla osób doświadczonych nie powinien stanowić problemu. Jednak warto wiedzieć, że jest tu bardzo wąsko, dlatego też przy wejściu należy bardzo uważać i spokojnie czekać na swoją kolej. Brawurę i drogę na skróty odłóżmy lepiej na bok 🙂 Po pokonaniu skalnej ściany pozostaje nam jeszcze jedno miejsce, gdzie musimy się nieznacznie wspiąć. Następnie już tylko kilka kroków dzieli nas od dotarcia na szczyt Bobotov Kuk. Czas przejścia na szczyt z przełęczy to w naszym przypadku 15 minut.
Pionowa ściana, po której będziemy wchodzić przy pomocy sztucznych udogodnień
Bobotov Kuk jest idealnym punktem widokowym. Gdzie nie spojrzymy, tam w oddali widać góry. Przy dobrej przejrzystości powietrza zobaczyć można między innymi Kopaonik w Serbii, Lovcen znajdujący się nieopodal Kotoru czy Maglić, który znajduje się w Bośni i Hercegowinie.
Wraz ze szczytami Đevojka i Bezimeni Vrh, Bobotov Kuk tworzy najwyższą, 800-metrową ścianę w Durmitorze, nazywaną „Soa Nebeska„
Widok na Šareni pasovi 
Widok na zachodnią stronę ku dolinie Skrka 
Droga powrotna i podsumowanie
Ze szczytu Bobotov Kuk wracamy do samochodu dokładnie tą samą trasą. Pogoda wciąż nam dopisuje, jednak są momenty, kiedy ciemne, szare chmury przesłaniają niebo.
Poglądowa mapa szlaku na Bobotov Kuk
Durmitor — szlak na Bobotov Kuk z Sedlo
Trekking na Planinicę
Trasa na jeden z najlepszych punktów widokowych w Durmitorze – Planinica 2330 m n.p.m., oznaczona w parku numerem 102.
Jest do dłuższa wędrówka niż na Bobotov Kuk. Początkowo mniej widokowa, jednakże ze szczytu Planinicy rozciąga się przepiękny widok na cały Durmitor. Technicznie nie ma tu żadnych trudności. Brak także wąskich przejść, sztucznych ubezpieczeń i eksponowanych odcinków szlaku. Trasa 102 na Planinicę znad Crno jezero jest dość łatwą trasą, jednakże wędrówka jest długa.
Przejście całej trasy wraz z przerwami na posiłek i odpoczynek na szczycie zajęło nam 7 godzin.